We zeggen graag dat we mensen beoordelen op hun ideeën. In de praktijk beoordelen we ze vaak eerst op hun taal.
Een spelfout in een sollicitatiebrief. Een kromme zin in een voorstel. Een verkeerd geplaatste d of t. Het kan genoeg zijn om een oordeel te vormen over iemands intelligentie, professionaliteit of zorgvuldigheid.
Nog voordat we serieus hebben gekeken naar wat iemand eigenlijk te zeggen heeft.
AI verandert dat. Vandaag al.
Niet iedere AI-tekst is hetzelfde
De discussie over teksten en AI is vaak zwart-wit. Een tekst is door een mens geschreven óf door AI.
Maar in de praktijk zijn er veel tussenvormen.
Je kunt AI met één simpele opdracht een compleet artikel laten bedenken en schrijven. Dan komen de inhoud, opbouw en woorden voor een belangrijk deel van AI.
Je kunt AI ook gebruiken als schrijfpartner. Je brengt zelf de ideeën in, bespreekt argumenten, verandert de opbouw, schrapt stukken en zoekt naar betere woorden.
En aan het andere uiteinde staat iemand die alles zelf schrijft en AI alleen gebruikt om spelling en grammatica te controleren.
In alle drie de gevallen is AI gebruikt. Maar het zijn niet dezelfde teksten.
Taal is belangrijk. Misschien wel te belangrijk.
Goede taal helpt ons informatie te begrijpen. De opbouw en woordkeuze hebben invloed op hoe een boodschap binnenkomt.
Maar taal doet nog iets anders. We gebruiken taal om de afzender te beoordelen.
Wie foutloos en makkelijk schrijft, komt al snel professioneel, intelligent en zorgvuldig over. Wie veel fouten maakt of moeite heeft gedachten te ordenen, begint met een achterstand.
Terwijl foutloos kunnen schrijven niet hetzelfde is als goed kunnen denken.
Voor iemand met dyslexie is dat heel zichtbaar. Maar er zijn veel meer verschillen in hoe mensen informatie verwerken, gedachten ordenen en die gedachten op papier zetten.
Iemand kan sterke verbanden leggen en toch moeite hebben met spelling. Iemand kan een uitstekend idee hebben en geen goede sollicitatiebrief kunnen schrijven. Iemand kan precies zien wat er in een organisatie misgaat en moeite hebben dat in een strak advies te zetten.
AI haalt een drempel weg
Mensen gebruiken AI vandaag om hun eigen gedachten beter op papier te krijgen.
Ze schrijven wat ze bedoelen en laten fouten verbeteren. Ze geven losse zinnen en laten daar een duidelijke opbouw in aanbrengen. Ze zoeken met AI naar woorden die beter zeggen wat ze bedoelen.
De gedachte verandert daardoor niet ineens van eigenaar.
AI vervangt hier geen menselijke stem. Het maakt die stem beter hoorbaar.
We verwarren taalvaardigheid met denkkracht
Misschien legt AI vooral een ongemakkelijke gewoonte van onszelf bloot.
Een foutloze sollicitatiebrief zegt niet automatisch dat iemand geschikt is voor een functie. Een spelfout zegt weinig over iemands intelligentie. En een moeizaam geschreven voorstel maakt het idee erachter niet minder goed.
Toch hebben we mensen daar vaak wel op beoordeeld.
AI maakt die eerste selectie minder vanzelfsprekend.
Er komen stemmen bij
Mensen die goed kunnen denken maar minder goed kunnen schrijven, hoeven niet langer met dezelfde achterstand te beginnen.
Hun spelling kan worden verbeterd. Hun gedachten kunnen duidelijker worden geordend. Hun zinnen kunnen worden aangescherpt. Zonder dat hun idee hoeft te veranderen.
AI maakt hun stem niet minder echt. Het zorgt ervoor dat wij minder worden afgeleid door de vorm waarin die stem ons bereikt.
Daarom is de interessante vraag bij een tekst niet alleen: heeft iemand hierbij AI gebruikt?
Veel interessanter is: wie heeft hier gedacht?
Als AI ervoor zorgt dat meer mensen kunnen laten zien wat ze weten, denken en bedenken, dan produceert AI niet alleen meer tekst.
Het geeft mensen die eerder op taal werden afgerekend een eerlijkere kans om op hun ideeën te worden beoordeeld.
En dat gebeurt niet straks. Dat gebeurt nu.